Vandaag meldt De Nederlandsche Bank dat de Europese SysteemRisico Raad Nederland oproept om meer werk van te maken van macro-prudentieel beleid. En ze stelt voor dat (een aparte divisie van) De Nederlandsche Bank hiervoor wettelijke bevoegdheden krijgt.
Ik kon een glimlach nauwelijks onderdrukken bij deze klassieke politiek-bureaucratische truuk. Nederland heeft natuurlijk -als deelnemer aan die raad- overduidelijk gevraagd of ze, omwille van de interne nationale politiek, een pittige uitspraak over extra wettelijke bevoegdheden in Nederland willen doen. Daarmee gaat DNB dan naar Den Haag en zo hoopt er een afdelingsdirecteur bij DNB een net zo'n eigen en belangrijke rol te krijgen als de huidige directeur Toezicht. En dat verbaast me toch eigenlijk.
Ik had gehoopt dat onder de nieuwe, frisse President Klaas Knot ook dit soort diepe bureaucratische reflexen zouden worden getemperd. Het geeft immers geen pas om interne gevechten over verantwoordelijkheden binnen de organisatie uit te spelen via de publieke band. Daarnaast lost dit het probleem niet op, omdat uit alle soorten onderzoek ondertussen duidelijk is dat DNB wel bevoegd was maar gewoon in de praktijk niet doorpakte. En die bevoegdheid reikt zo ver dat elke kast opengegooid kan worden. Kortom, met de bevoegdheden is echt niets mis en kun je ook een flinke crisis te lijf.
Sterker nog, ik denk dat het juist nuttig is om die aparte 'macro-prudentiële' bevoegdheid niét af te zonderen, omdat het tot samenwerking binnen DNB dwingt. Als er zich dan een probleem voordoet in financiële markten of betalingsverkeer, dan heeft kanalisering via Toezicht het effect dat interne afdelingen van de bank gedwongen worden hun visies met elkaar te delen, alvorens ze gaan handelen. Terwijl bij een aparte eigen bevoegdheid de kans groot is dat toezichthouders elk als afzonderlijke politie-agent de deur in de financiële sector platlopen. Ik zie dat helemaal voor me. Er zitten dan aan de lunchtafel in het Frederiksplein twee toezichthouders van DNB (één voor prudentieel en één voor macro-prudentieel) als achter een firewall samen geen informatie uit te wisselen. Dat schiet niet op natuurlijk.
Wat me tenslotte verbaast is het concept van bevoegd zijn voor toezicht op macro-prudentiële stabiliteit. Dat toezicht gaat, als ik het goed begrijp, over financiële markten, instellingen en allerlei kruisverbanden, systemen en afhankelijkheden daartussen. Dat is dan de rol van weerman van het internationale financiële klimaat. Goed volgen wat er gebeurt en waarschuwen voor financiële buitjes, erge stormen enzovoort. Dan kun je op tijd de paraplu pakken of binnen blijven zitten. En die rol vervult DNB al sinds jaren met verve. Denk alleen maar aan de tijdige waarschuwingen over de onrust in financiële markten en aan het herhaald aankaarten van het destabiliserend effect van hypotheekrente-aftrek.
Natuurlijk snap ik dat het vervelend is voor DNB als een onderwerp als de hypotheekrente-aftrek feitelijk onbespreekbaar blijft in Den Haag, ondanks het overduidelijke negatieve macro-prudentiële effect. Maar om nou het probleem van niet-luisterende politici op te lossen met een aparte eigen bevoegdheid, lijkt me weinig realistich.
We geven toch ook de weerman niet een aparte bevoegdheid om maatregelen te treffen in verband met het weer buiten...?
